THỔI HỒN NGHỊ QUYẾT VÀO TIẾT HỌC GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG: KHI HỌC SINH BẮT NHỊP KỶ NGUYÊN MỚI

Từ Phố Hiến xưa đến “bản thiết kế” Hưng Yên hôm nay

Một tiết học Giáo dục địa phương tại Trường THCS Lương Thế Vinh, tỉnh Hưng Yên bắt đầu không phải bằng những dòng chữ dài trên bảng mà bằng hai hình ảnh đặt cạnh nhau trên màn hình tương tác. Một bên là Phố Hiến thế kỷ XVII – thương cảng sầm uất với những con thuyền nối nhau cập bến, gợi nhớ câu ca “Thứ nhất Kinh Kỳ, thứ nhì Phố Hiến”. Một bên là Hưng Yên hôm nay với những khu công nghiệp, đô thị và diện mạo hiện đại đang từng ngày đổi thay. Cô giáo Nguyễn Thị Thuý, một đảng viên trẻ, đặt câu hỏi: “Điều gì đã giúp Hưng Yên giữ được dòng chảy hội nhập từ một thương cảng cổ để trở thành một trong những trung tâm công nghiệp năng động của miền Bắc?” Câu hỏi mở lập tức kéo hơn 40 học sinh vào cuộc trao đổi. Những cánh tay giơ lên, những ý kiến nối tiếp nhau. Lịch sử, văn hóa và hiện tại của quê hương bỗng trở nên gần gũi hơn bao giờ hết. Từ câu chuyện về Phố Hiến, về truyền thống đấu tranh và những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ, cô giáo từng bước dẫn dắt học sinh đến với một khái niệm tưởng như rất xa với thế giới tuổi học trò: Nghị quyết của Đảng. Nhưng trong lớp học ấy, nghị quyết không còn là những trang văn bản với những mục tiêu, chỉ tiêu khó nhớ. Các em được tiếp cận nghị quyết như một “bản thiết kế tương lai” – một tương lai mà chính các em, gia đình và nhà trường đang cùng hiện diện và góp phần tạo dựng.

Tiết dạy Giáo dục địa phương của cô giáo Nguyễn Thị Thuý,

trường THCS Lương Thế Vinh, tỉnh Hưng Yên

Cô giáo Nguyễn Thị Thuý chia sẻ: “Mục tiêu lớn nhất của tôi khi thiết kế tiết học này là “mềm hóa” những đường lối, chính sách tưởng chừng như khô cứng của Nghị quyết, biến chúng thành những kiến thức gần gũi và sinh động đối với học sinh. Thông qua việc kết nối giữa quá khứ hào hùng của Phố Hiến với sự phát triển hiện đại của Hưng Yên hôm nay, tôi muốn giúp các em nhận thức được rằng: Nghị quyết của Đảng không ở đâu xa, mà chính là “bản thiết kế tương lai” cho chính quê hương và cuộc sống của các em.”

Khi học sinh trở thành những “nhà kiến thiết” quê hương

 Điểm đặc biệt của tiết học không chỉ nằm ở cách lựa chọn câu chuyện mà còn ở cách học sinh được trao vai trò chủ thể. Dưới sự định hướng của Chi bộ nhà trường, tổ Khoa học xã hội đã rà soát chương trình Giáo dục địa phương theo Chương trình GDPT 2018, tìm kiếm những “địa chỉ tích hợp” để đưa nội dung nghị quyết vào bài học một cách tự nhiên, phù hợp với lứa tuổi. Thay vì chỉ nghe và ghi nhớ, học sinh được chia thành các nhóm và hóa thân thành những “Nhà kiến thiết Hưng Yên”. Công nghệ trở thành công cụ để các em thể hiện suy nghĩ của mình. Nhóm học sinh sử dụng sơ đồ tư duy số, nhóm thiết kế infographic, nhóm thực hiện podcast ngắn. Những sản phẩm ấy không đơn thuần là bài tập trên lớp mà trở thành những ý tưởng nhỏ hướng về quê hương. Nhóm Kế hoạch số tìm cách trả lời bài toán: làm thế nào ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội để quảng bá di tích Phố Hiến tới bạn bè quốc tế? Nhóm Môi trường xanh suy nghĩ về những việc học sinh THCS có thể làm để chung tay bảo vệ lưu vực sông Hồng và xây dựng không gian sống học đường xanh, sạch. Nhóm Sáng tạo văn hóa lại thiết kế một hành trình du lịch học đường, giới thiệu những danh nhân, anh hùng dân tộc của quê hương. Những ý tưởng còn rất trẻ. Nhưng chính sự trẻ trung ấy lại cho thấy một điều đáng quý: khi được trao cơ hội, học sinh không chỉ tiếp nhận các chủ trương, đường lối mà còn có thể suy nghĩ, sáng tạo và tìm cách biến những mục tiêu lớn thành những việc làm gần gũi với mình. Khi nghị quyết bước vào đời sống bằng ngôn ngữ của học trò. Hiệu quả của cách làm được thể hiện ngay từ sự thay đổi trong nhận thức của học sinh.

Qua khảo sát tại các trường áp dụng thí điểm, 100% học sinh tham gia tiết học nắm vững các mốc lịch sử cốt lõi của địa phương; trên 85% học sinh có thể diễn đạt lại các mục tiêu phát triển lớn của tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2025–2030 bằng ngôn ngữ phù hợp với lứa tuổi. Nhiều sản phẩm infographic, video ngắn do chính học sinh thực hiện đã trở thành những cách thức mới để quảng bá văn hóa, hình ảnh quê hương.

Học sinh chia sẻ về giải pháp làm thế nào để quảng bá hình ảnh quê hương đến với bạn bè quốc tế

Với học sinh Nguyễn Ngọc Bảo An, lớp 9A6, Trường THCS Lương Thế Vinh, sự thay đổi bắt đầu từ chính cách em nhìn nhận về nghị quyết. “Trước đây, em nghĩ nghị quyết của Đảng là những điều rất cao xa, chỉ dành cho các bác cán bộ, lãnh đạo họp hành. Nhưng qua tiết học Giáo dục địa phương, cô giáo cho chúng em xem những mục tiêu về phát triển đô thị xanh, hạ tầng số, bảo tồn di tích Phố Hiến… Em nhận ra nghị quyết chính là ước mơ và kế hoạch để Hưng Yên đẹp hơn, giàu hơn trong vài năm tới.”

Một cách diễn đạt giản dị của một học sinh lớp 9, nhưng lại chứa đựng giá trị lớn của đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng: khi những điều tưởng như lớn lao được nói bằng ngôn ngữ gần gũi, người nghe sẽ dễ hiểu, dễ nhớ và dễ hình thành hành động hơn. Gieo mầm lý tưởng cách mạng từ tình yêu quê hương Đưa Nghị quyết của Đảng vào tiết học Giáo dục địa phương vì thế không đơn thuần là một câu chuyện về đổi mới phương pháp dạy học. Phía sau mỗi tiết học là vai trò hạt nhân lãnh đạo của Chi bộ nhà trường, là sự tiên phong của đội ngũ giáo viên, đặc biệt là những giáo viên - đảng viên đang trực tiếp đứng lớp. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Hưng Yên và Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đều đặt con người và văn hóa vào vị trí trung tâm của sự phát triển. Nhưng để những quan điểm ấy thực sự đi vào cuộc sống, cần bắt đầu từ những điều rất gần gũi: từ một bài học, một câu chuyện, một câu hỏi và từ sự hình thành trong mỗi học sinh tình yêu đối với quê hương. Bởi tình yêu quê hương không phải là một khái niệm xa xôi. Đó có thể là sự hiểu biết về một di tích lịch sử, niềm tự hào về một danh nhân, ý thức bảo vệ dòng sông, một ý tưởng quảng bá hình ảnh quê hương hay đơn giản là mong muốn sau này được góp một phần nhỏ bé vào sự phát triển của nơi mình sinh ra.

Khi người thầy mang trên mình trách nhiệm của người đảng viên, chủ động đổi mới tư duy, đưa hơi thở cuộc sống và công nghệ vào bài giảng, những con chữ trong sách giáo khoa không còn đứng yên. Nghị quyết bước ra khỏi những trang văn bản. Nghị quyết hiện diện trong câu chuyện của quê hương, trong suy nghĩ của học sinh, trong những sản phẩm sáng tạo và trong cả những ước mơ rất trẻ về một Hưng Yên xanh hơn, hiện đại hơn, giàu bản sắc hơn. Đó cũng chính là một cách “thổi hồn” vào nghị quyết – đưa đường lối của Đảng đến gần hơn với thế hệ trẻ bằng con đường tự nhiên nhất: bắt đầu từ tình yêu quê hương, từ giáo dục và từ những hành động nhỏ bé nhưng thiết thực. Và có lẽ, khi một học sinh nhận ra rằng những mục tiêu trong nghị quyết cũng chính là tương lai của quê hương mình, thì khoảng cách giữa “nghị quyết” và “cuộc sống” đã được rút ngắn thêm một bước. Từ lớp học hôm nay, những “công dân nhỏ tuổi” của quê hương Phố Hiến đang được gieo những hạt mầm đầu tiên của niềm tin, trách nhiệm và khát vọng cống hiến – để cùng bắt nhịp với kỷ nguyên mới của đất nước./.