Bài viết dự thi “Giải Báo chí về xây dựng Đảng (Giải Búa liềm vàng) tỉnh Hưng Yên lần thứ IV - năm 2026” Anh hùng lao động Trần Mạnh Báo – Người viết “TÌNH CA HẠT GIỐNG VÀNG”

Một hạt giống chỉ thực sự “có tên tuổi” khi nó đã trọn hành trình được sinh ra bởi tri thức, được soi xét bằng thực nghiệm, được kiểm chứng bằng mồ hôi của người nông dân và cuối cùng đứng vững trên cánh đồng bằng chính chất lượng của nó. Tôi luôn tin rằng làm nghề giống phải tử tế, vì không có gì lừa được đất. Đất nhận vào điều gì nó sẽ trả lại điều ấy. Cựu chiến binh, thương binh, Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo đã đi qua và trải nghiệm từ những chuyến Tuần Đồng và đúc kết như vậy. Tôi yêu ông “Người Tuần Đồng” bởi ông là “Giám đốc của nông dân”.

Người ta tôn vinh ông là Giám đốc của nông dân, người viết “bài ca cây lúa” và là người làm nên “Tình ca hạt giống vàng” có lẽ là vì ngay sau mồng hai tết Nhâm Dần - Anh hùng Lao động, thương binh Trần Mạnh Báo - Tổng Giám đốc ThaiBinh Seed đã đi một vòng về thăm hầu hết các hợp tác xã điểm liên kết của Công ty tại tỉnh Thái Bình và một số tỉnh lân cận phía bắc, kiểm tra kế hoạch sản xuất, kế hoạch cấy và xuống giống vụ xuân năm 2002 (cần kiểm tra lại vì năm 2002 không phải năm Nhâm Dần). Những ngày rét đậm, ông làm cuộc “tuần đồng” đi kinh lý các tỉnh phía Nam và đồng bằng sông Cửu Long. Vào tới Quảng Nam, ghé thăm một chủ vựa lúa cấy giống và trồng giống ngô của ThaiBinh Seed từ nhiều năm nay và câu chuyện của Tổng Giám đốc Thái Bình Seed, Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo với ông chủ vựa lúa diễn ra thân tình. Trần Mạnh Báo kể lại: Ông chủ đi ra phía sau nhà nhìn thấy Trần Mạnh Báo trong vườn ngô của mình ông thốt lên: “Ôi! Xin chụp với Tổng Giám đốc, Anh hùng Lao động một cái tấm ảnh làm kỷ niệm”. Thế rồi ông gọi cả bà vợ ra chụp ảnh cùng anh em trong đoàn đang kiểm tra sinh trưởng phát triển của ruộng ngô. Chụp ảnh, xem ngô xong, ông mời ông Báo vào nhà, ông chủ vội vàng lôi trong tủ ra nào là bia, nước ngọt, bánh kẹo bày ra bàn và nói: “Anh là khách đầu tiên đến nhà em năm mới đấy!”.

“Anh yên tâm! Tôi chỉ mang đến niềm vui cho nông dân thôi ạ.” Trần Mạnh Báo trả lời.

Chủ nhà hồ hởi: “Đầu năm mới, được Tổng giám đốc đến thăm nhà bất ngờ thế này là vinh dự cho nhà em lắm. Kính chúc Tổng giám đốc năm mới mạnh khỏe để giúp đỡ nhiều hơn nữa cho bà con nông dân. Chúc ThaiBinh Seed ngày càng phát triển hơn nữa, để đóng góp cho ngành nông nghiệp Việt Nam và mãi là niềm tự hào của nông dân chúng em.”

“Thay mặt ThaiBinh Seed, tôi xin cảm ơn sự hợp tác, giúp đỡ của lãnh đạo và bà con nông dân địa phương. Nhân dịp năm mới xin chúc ông xóm trưởng, ông Giám đốc hợp tác xã, các anh chị và bà con nông dân xã nhà mạnh khỏe, được mùa và tràn đầy hạnh phúc.”

Chủ nhà nắm chặt tay Trần Mạnh Báo và khoe: “Mười ba năm trước, em đi theo đoàn của huyện đã ra thăm ThaiBinh Seed, được gặp các anh và từ đó hợp tác giữa địa phương và ThaiBinh Seed ngày càng phát triển tốt đẹp, góp phần nâng cao đời sống của bà con quê em”. Trần Mạnh Báo vui vẻ, thay mặt lãnh đạo của ThaiBinh Seed, trân trọng kính mời lãnh đạo và bà con nông dân địa phương ra thăm Thái Bình để chúng ta hiểu nhau hơn thì sự “liên kết” càng vững tin hơn, bền chặt hơn, thành công hơn.

Chuyến công tác đầu năm vào phía Nam kiểm tra sản xuất, chuẩn bị cho sản xuất hè thu và triển khai những dự án mới, vào thăm một gia đình nông dân ở chân dãy Trường Sơn và thật sự hạnh phúc khi bà con nông dân Quảng Nam luôn dành cho Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo những tình cảm chân thành, gần gũi như người nhà. Chủ và khách cùng nâng ly bia, nước ngọt, nước chè chúc mừng năm mới, chúc hợp tác thành công.

Ngày 18/2/2022, Trần Mạnh Báo vào tới vựa lúa Cà Mau và được anh Tạ Mạnh Kha - Giám đốc Hợp tác xã Nông Minh Tâm - đưa tới gặp hai ông bà nông dân, ông Tạ Hoàng Tử 72 tuổi và bà Tô Kiều Xuân 69 tuổi, ở ấp Gạch Lùm C, xã Khánh Hưng, huyện Trần Văn Thời. Sau khi cùng chủ nhà đi thăm đồng, về nhà ngồi uống nước thì mới biết Giám đốc Hợp tác xã Nông Minh Tâm là con trai ông bà. Gia đình ông bà có diện tích lúa 12,5 công ruộng (mỗi công 1.300 m²). Mặc dù ông bà đã lớn tuổi, ruộng nhiều nhưng mọi việc hai ông bà đều tự làm hết. Bà Tô Kiều Xuân khoe: “Tôi có thể làm tất cả công việc của nhà nông. Mình có đất, có ruộng, mình làm lấy tất cả, mình tự lo cho cuộc sống của mình”. Bà cười thật tươi và nâng chén nước mời khách và xởi lởi khoe thế này: “Bác Tổng Giám đốc ơi! Tôi gốc ở Thái Bình, đồng hương với bác đấy, nhưng không nhớ huyện nào. Bố mẹ mải hoạt động cách mạng, nếu cho đi học thì bây giờ khác rồi”. Bà Xuân nhanh nhẹn và rất dí dỏm, nói với Trần Mạnh Báo như vậy. Còn ông Tứ thì khoe: “Hai ông bà vụ này cấy 1,6 ha TBR39 của ThaiBinh Seed, sau thu hoạch bán thóc thu 90 triệu đồng, trừ chi phí 20 triệu đồng, còn lời 70 triệu đồng, chia đôi mỗi người 35 triệu đồng”. Anh con trai làm Giám đốc Hợp tác xã vừa dùng xe máy đèo anh Báo lượn đi trong những con đường “Thiên lý” vừa nói với “khách” ngồi sau xe máy. Giám đốc Hợp tác xã bật mí: “Hợp tác xã  chúng em đã có nghị quyết rồi: Giống của ThaiBinh seed tuyệt vời. Chúng em chọn ThaiBinh Seed làm liên kết cho nông dân gieo cấy”. Nghe nông dân Cà Mau nhận xét về việc sử dụng giống của ThaiBinh seed thắng lợi, Trần Mạnh Báo thấy tự hào và lâng lâng khó tả.

Rời Cà Mau trở về Sóc Trăng. Buổi tối, Trần Mạnh Báo nhận lời mời qua ngồi “nhậu” với Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua rồi về khách sạn Thiên Ân ở thành phố Sóc Trăng nghỉ. Bốn giờ sáng, dậy ra xe, lại đi tiếp đi về phía Nam, đi thăm lúa ở Cà Mau. Một chuyến ngắn “tuần đồng” đầy cảm xúc và hiếm khi có được. Ngồi trên xe chạy bon bon trên đường nhựa phẳng lì, ngắm “trăng rằm” phương Nam, kỷ niệm xưa ùa về. Những đêm phương Nam nửa thế kỷ xa rồi, mùa khô hành quân, trăng sáng vằng vặc như đêm nay nhưng cảm xúc thì khác. Lúc đó là ánh trăng sáng trên những cánh đồng khô nẻ và những chùm pháo sáng từ những căn cứ của đối phương bắn vu vơ lên bầu trời, chứ không phải những ngọn đèn led trên những con đường đẹp như tranh vẽ bây giờ. Chỉ sau hơn 3 giờ đồng hồ, Trần Mạnh Báo đến huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau, đi tiếp đến xã Khánh Bình Tây. Đến đây, anh hòa nhập cùng nông dân, lên xe máy đi tiếp 37 phút nữa mới đến nơi thăm lúa. Nhưng khi nhìn cánh đồng lúa thì mọi mệt mỏi đều tan biến. Cánh đồng lúa chín vàng, lội xuống ruộng xem từng bông lúa và bông nào cũng chắc hạt từ đầu đến cuối. Hạnh phúc trào dâng khi nghe bà con nông dân nói cấy giống lúa này năng suất cao, sạch sâu bệnh, chất lượng gạo không thua kém loại nào ở Việt Nam và hiệu quả kinh tế rất cao trên vùng lúa - tôm Cà Mau. “Vụ sau lại vẫn cấy cái giống Thái Bình này”. Câu nói của người nông dân như mời hẹn Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo sẽ quay lại “nhậu” với ông bà Kiều Xuân một bữa cho đã đời ở vựa lúa phương Nam.

Trước ngày về với nông dân

Trước ngày về với cánh đồng, về với nông dân, Trần Mạnh Báo từng là người lính và anh đã mơ ước sau khi kết thúc chiến tranh được về với cánh đồng cùng nông dân viết “Bài ca cây lúa”…Để lại một phần xương máu nơi chiến trường trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Trần Mạnh Báo trở lại với cánh đồng, thực hiện ước mơ cùng nông dân làm giàu. Tôi đã được nghe Trần Mạnh Báo kể cho nghe về những kỷ niệm chiến trường.

“…Anh Báo ơi! Sau này khi miền Nam hoàn toàn giải phóng. Nếu còn sống được về quê anh sẽ chọn nghề gì?”. Đó là câu hỏi của người em kết nghĩa có tên là Hàn Thanh Bình, quê ở xã Quảng Văn, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa trước khi Sư đoàn 320 trở lại chiến trường miền Nam năm 1972.

Trần Mạnh Báo trả lời: “Mình sẽ đi học tiếp cấp III để thi vào Đại học.”

Hàn Thanh Bình ôm lấy người anh kết nghĩa rồi reo lên: “Ôi, ý nghĩ của anh sao lại giống em thế! Em cũng mơ ước được học đại học, anh em mình sẽ cùng thi vào một trường đại học nhé. Anh thích trường nào?”.

“Mình thích trở thành kỹ sư nông nghiệp”. Trần Mạnh Báo trả lời người em kết nghĩa. Đêm ấy trở thành kỷ niệm theo suốt cuộc đời quân ngũ và cho đến tận hôm nay, kỹ sư Trần Mạnh Báo đã làm Tổng Giám đốc ThaiBinh seed. Kết thúc chiến tranh, người em kết nghĩa Hàn Thanh Bình nằm lại đất rừng phương Nam còn Trần Mạnh Báo để lại chiến trường một phần xương máu, được sống trở về quê hương thực hiện mơ ước về với cánh đồng cùng nông dân làm giàu.

   Năm 2014, khi Trần Mạnh Báo làm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần giống cây trồng Thái Bình, ông đã vào xã Quảng Văn, quê hương của Hàn Thanh Bình, tặng hợp tác xã 50 kg thóc giống. Ông đã đến thắp hương cho mẹ của người em kết nghĩa Hàn Thanh Bình. Khi ấy, bà mẹ của Bình đã được nhà nước phong tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng”. Người thân của gia đình cũng cho ông Báo biết đã tìm thấy phần mộ liệt sĩ Hàn Thanh Bình được quy tập tại Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang. Trần Mạnh Báo nhẹ lòng vì đã một phần trọn tình đồng đội.

Năm 1975, miền Nam được giải phóng, Trần Mạnh Báo để lại một phần xương máu ở chiến trường, được chuyển ngành về công tác tại Ty Nông nghiệp của tỉnh Thái Bình. Năm 1981, anh thi đỗ vào Trường Đại học Nông nghiệp I. Khi đã trở thành Tổng Giám đốc Công ty Giống cây trồng ThaiBinh Seed, mơ ước về những giống tốt, bội thu được kỹ sư Trần Mạnh Báo từng bước thực hiện. Năm 2000, thành công của dự án “Phát triển hệ thống cung cấp hạt giống tại Thái Bình” có ý nghĩa vô cùng lớn với công ty cả về tầm vóc và hệ thống sản xuất, chế biến hạt giống hiện đại nhất nước. Từ thực tiễn chỉ đạo sản xuất giống cây trồng, Trần Mạnh Báo rút ra: “Nước ta có rất nhiều người làm ruộng, nhưng chúng ta hoàn toàn chưa có nghề làm ruộng, sản xuất manh mún”. Ông chỉ đạo Công ty cổ phần giống cây trồng Thái Bình tổ chức văn phòng đại diện ở nhiều tỉnh, thành phố như Hà Nội, Phú Thọ, Sơn La,Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Nam, Cần Thơ…và liên kết sản xuất với hàng trăm hợp tác xã sản xuất nông nghiệp trong cả nước, vừa cung ứng giống, vừa chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho nông dân, giúp quy hoạch vùng sản xuất. Tổng công ty cổ phần giống cây trồng Thái Bình xây dựng được thương hiệu uy tín trong sản xuất, cung ứng các loại giống cây trồng trong nước, với viện nghiên cứu và khảo nghiệm hàng trăm loại giống hằng năm, 10 chi nhánh, hàng nghìn mối liên kết cùng nông dân các hợp tác xã nhiều tỉnh trong cả nước, cùng  hai nhà máy sản xuất và chế biến giống chất lượng cao mỗi năm sản xuất từ trên 30 nghìn đến 40 nghìn tấn giống các loại, các giống lúa BC15, TBR25, TBR-1, TBR36, TBR 45, lúa lai Thái Xuyên 1, giống ngô VS36, Đông A1, Phúc Thái 168… được công nhận là bộ giống quốc gia, đạt chuẩn quốc tế. Mỗi năm, công ty cung ứng trên địa bàn cả nước từ 25 ngàn đến 30 ngàn tấn giống các loại, chiếm gần 20% thị phần cung ứng giống cây trồng trong cả nước. Gạo “Niêu Vàng” của Công ty đang khẳng định thương hiệu gạo Thái Bình. Doanh thu của doanh nghiệp đạt gần 600 tỷ đồng mỗi năm, thu nhập của người lao động trong doanh nghiệp đạt bình quân trên 15 triệu đồng một tháng.

Gặp Tổng Giám đốc, Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo sau chuyến công tác ở các tỉnh miền Nam và Nam Trung Bộ về, anh cho biết: “Vụ xuân này, tại xã Phước Hưng, tỉnh Bình Định - đơn vị vừa được tặng danh hiệu Anh hùng Lao động - tại đây, hợp tác xã, các điểm liên kết lâu năm của ThaiBinh seed ở Phước Quang, Phước Thắng... huyện Tuy Phước; xã Nhơn Thọ, thị xã An Nhơn... thì không kìm được cảm xúc khi nông dân ở đây cấy tới 80% diện tích bằng giống lúa của ThaiBinh Seed như BC15, TBR-1, TBR36, TBR225, TBR97...Giống nào cũng tốt và cho năng suất cao”. Bà Nguyễn Thị Tố Trân, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Bình Định, nói: “Bây giờ bảo dân Tuy Phước, tỉnh Bình Định bỏ giống BC15, họ cũng không bỏ. Giống lúa dễ làm, năng suất cao, cơm ngon, dễ tiêu thụ thì sao dân bỏ được?”. Vụ đông xuân này, nông dân Tuy Phước cấy giống BC15, ước đạt 70 tạ/ha. Kiểm tra điểm liên kết sản xuất lúa lai F1 ở thị trấn Ái Nghĩa (Đại Lộc- Quảng Nam), Tổng Giám đốc Trần Mạnh Báo đã nhận được tình cảm quý mến của nông dân, ông kể lại thế này: “Hứa Văn Trường, một nông dân đã liên kết với ThaiBinh Seed sản xuất lúa lai nhiều năm, cho biết vụ này gia đình anh cấy hơn 4 sào (khoảng 2100 m²), thu được 1350 kg thóc, bán lại giống cho Công ty và trừ hết chi phí còn lãi 29,5 triệu đồng. Tính ra nông dân lãi ròng 140 triệu đồng một ha sau một vụ sản xuất”. Nhiều nông dân ở Ái Nghĩa còn đề nghị ThaiBinh Seed đổi câu “ThaiBinh Seed - Niềm tự hào của nông dân Việt Nam” thành “ThaiBinh Seed - Niềm tự hào của nhân dân Ái Nghĩa”. Để có niềm tin của nông dân, ThaiBinh Seed phải cử cán bộ kỹ thuật, chuyển giao kỹ thuật cho dân, mất mười một năm mới góp phần làm thay đổi đời sống bà con nông dân Ái Nghĩa.

Tổng Giám đốc ThaiBinh Seed Trần Mạnh Báo cho biết thêm: Ông Lê Muộn, nguyên Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Quảng Nam nhận định rằng vụ đông xuân năm nay lúa tốt đều, sạch sâu bệnh là có công lớn của ThaiBinh Seed và còn do một nguyên nhân quan trọng là lượng phù sa do lũ mang về cuối năm trước. Lũ mang phù sa về cung cấp một nguồn dinh dưỡng cân đối, đặc biệt là các chất hữu cơ. Đây là một nguyên nhân quan trọng làm cho lúa phát triển đồng đều, cân đối và sạch sâu bệnh. Đây cũng là cái được của lũ ở miền Trung, bù đắp cho những thiệt hại mà lũ đã gây ra cho bà con sau khi nó đi qua. Hy vọng bà con các tỉnh Bắc Trung Bộ cũng được đền đáp như vậy. Nhất là bà con ở các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Hà Tĩnh và Nghệ An.

Đã ở tuổi bảy mươi sáu mà ngày nào Anh hùng Trần Mạnh Báo cũng bám ruộng, lội đồng, sâu sát cơ sở cùng nông dân, lúc thì lăn lộn cùng nông dân đồng bằng sông Cửu long, lúc ở Nam Trung bộ, khi lại về Bắc Trung Bộ và nông dân các tỉnh phía Bắc Tổ quốc. Kết quả vụ đông xuân này cũng là món quà bà con nông dân “Khúc ruột miền Trung” dâng lên Tổ quốc thân yêu trong thời đại dịch COVID-19, mà các nước đang rất khó khăn để vượt qua. Tổng Giám đốc Trần Mạnh Báo khẳng định như vậy.

Rời tay súng về với cánh đồng cùng nông dân làm giàu, cựu chiến binh, thương binh, kỹ sư, Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo đã thực hiện được ước vọng từ ngày đi đánh giặc. Ông đã cùng các cộng sự đưa Công ty Cổ phần giống cây trồng ThaiBinh Seed trở thành doanh nghiệp khoa học công nghệ đầu tiên của tỉnh Thái Bình (Hưng Yên), từ một công ty sản xuất giống nhỏ của tỉnh nay trở thành một tổng công ty hàng đầu trong ngành giống cây trồng Việt Nam. Mỗi năm, ThaiBinh Seed cung ứng các giống lúa cho nông dân các tỉnh trong cả nước gieo cấy 20% trong tổng số 7,6 triệu ha đất gieo trồng của Việt Nam. Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo còn là Chủ tịch Hiệp hội Thương mại giống cây trồng Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng Công ty Cổ phần Giống cây trồng ThaiBinh Seed. Xin ghi chép lại trải lòng của Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo ngay sau khi nhận sự tôn vinh từ chương trình Vinh quang Việt Nam 2026, chủ đề “Kiến tạo và Cống hiến”: “Tôi vinh dự được đứng trong hàng ngũ những tập thể, cá nhân tiêu biểu được tôn vinh. Trong khoảnh khắc đặc biệt ấy, điều tôi nghĩ đến trước tiên không phải là thành tích của riêng mình, mà là chặng đường hơn nửa thế kỷ được sống, lao động và gắn bó với đồng ruộng, với bà con nông dân, với các nhà khoa học và nhiều thế hệ cán bộ, người lao động ThaiBinh Seed. Từ một người lính trở về sau chiến tranh với thương tật trên mình, tôi tiếp tục bước vào một “mặt trận” mới - mặt trận nông nghiệp. Công việc của chúng tôi bắt đầu từ người công nhân và những hạt giống rất nhỏ bé, nhưng mang theo ước vọng lớn lao: giúp người nông dân có những mùa vụ tốt hơn, góp phần bảo đảm an ninh lương thực và xây dựng một nền nông nghiệp Việt Nam ngày càng chủ động, hiện đại, bền vững. Suốt hành trình ấy, tôi luôn tâm niệm rằng khoa học chỉ thực sự có ý nghĩa khi đến được với đồng ruộng; một giống cây trồng chỉ thực sự có giá trị khi mang lại hiệu quả cho người sản xuất. Chính vì vậy, ThaiBinh Seed đã kiên trì đầu tư cho nghiên cứu, chọn tạo giống, tổ chức sản xuất và xây dựng sự liên kết giữa doanh nghiệp, nhà khoa học, hợp tác xã và bà con nông dân. Nhưng tôi hiểu rất rõ rằng không có thành quả nào là công sức của riêng một cá nhân. Những gì ThaiBinh Seed có được hôm nay là sự hợp tác của các cơ quan, địa phương, đối tác, nhà khoa học; sự tin tưởng của bà con nông dân cả nước và đặc biệt là sự tận tụy, bền bỉ của nhiều thế hệ cán bộ, người lao động trong Tập đoàn. Vì vậy, sự vinh danh hôm nay trước hết là niềm vui chung của đại gia đình ThaiBinh Seed và của những người đã đồng hành cùng chúng tôi trên hành trình vì hạt giống Việt Nam.”. Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo khiêm tốn: “Tôi nhận thức rằng được ghi nhận là một niềm hạnh phúc, nhưng với tôi, đây không phải là điểm dừng. Sự vinh danh càng nhắc nhở tôi phải sống có trách nhiệm hơn, tiếp tục cùng tập thể ThaiBinh Seed nghiên cứu những giống cây trồng tốt hơn, phục vụ người nông dân tốt hơn và đóng góp thiết thực hơn cho nền nông nghiệp nước nhà. Còn sức khỏe, còn niềm tin, tôi còn tiếp tục cống hiến cho hạt giống, cho người nông dân và cho quê hương, đất nước. Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, Tiến sĩ khoa học, cựu chiến binh, thương binh Trần Mạnh Báo với nông dân luôn trìu mến gọi ông là “Giám đốc của nông dân”.